نخوردن صبحانه فقط باعث گرسنگی نمیشود؛ بلکه دیابت، چاقی شکمی و افت عملکرد مغز را به همراه دارد. بررسی جدیدترین یافتههای پزشکی درباره عوارض خطرناک حذف وعده صبحگاهی در مجله دارودیلی.
آخرین بروزرسانی:
15 بهمن 1404آیا این مطلب برای شما مفید بود؟
عوارض نخوردن صبحانه؛ از سکته قلبی تا مرگ مغز
عوارض نخوردن صبحانه زنجیرهای از واکنشهای بیولوژیکی مخرب است که با اختلال در متابولیسم و افت ناگهانی قند خون آغاز میشود. حذف این وعده، بدن را وارد فاز قحطی کاذب نموده و منجر به ترشح بیش از حد هورمون کورتیزول (استرس)، کاهش تمرکز ذهنی، افزایش ریسک چاقی مفرط و در درازمدت ابتلا به دیابت نوع 2 و بیماریهای قلبی-عروقی میشود.
نخوردن صبحانه نه تنها باعث لاغری نمیشود، بلکه با کند کردن سوختوساز، بدن را به سمت ذخیره چربیهای احشایی به ویژه در ناحیه شکم سوق میدهد و سلامت کیسه صفرا را نیز به خطر میاندازد.
حذف صبحانه ساعت بیولوژیک بدن را بهم میریزد و بدن را مجبور میکند برای حفظ انرژی، متابولیسم را کند کرده و کالریهای دریافتی بعدی را مستقیماً به چربی تبدیل کند.
بسیاری تصور میکنند با حذف اولین وعده غذایی، کالری کمتری دریافت کرده و لاغر میشوند. این بزرگترین دروغی است که میتوانید به بدنتان بگویید. وقتی شما صبحانه نمیخورید، بدن وارد حالت Adaptive Thermogenesis (ترموژنز تطبیقی) میشود. در این حالت، مغز سیگنال خطر ارسال کرده و به سلولها دستور میدهد تا مصرف انرژی را به حداقل برسانند.
تحقیقات جدید منتشر شده در سال 2024 در ژورنال Clinical Nutrition نشان میدهد کسانی که صبحانه را حذف میکنند، در وعده ناهار و شام تمایل شدیدی به مصرف کربوهیدراتهای ساده و چربیهای اشباع دارند.
این پدیده که ناشی از نوسانات شدید هورمون گرلین (هورمون گرسنگی) است، باعث میشود شما ناخودآگاه حجم بیشتری غذا بخورید. نتیجه نهایی، انباشت چربیهای مقاوم در پهلو و شکم است که آب کردن آنها بسیار دشوار خواهد بود.
نخوردن صبحانه خطر ابتلا به فشار خون بالا و گرفتگی عروق را تا 27% افزایش میدهد؛ چرا که بدن را در حالت استرس مزمن قرار میدهد.
شاید شوکه شوید اگر بدانید قلب شما صبحها بیشترین نیاز به حمایت تغذیهای را دارد. مطالعات کالج قلب و عروق آمریکا ثابت نموده که ارتباط معناداری بین حذف صبحانه و آترواسکلروز (سفت شدن رگها) وجود دارد. زمانی که صبحانه میل نمیکنید، سطح کورتیزول خون بالا میماند. کورتیزول بالا یعنی فشار خون بالاتر و ضربان قلب نامنظم.
علاوه بر این، ناشتایی طولانیمدت منجر به افزایش حساسیت به انسولین در ساعات اولیه و سپس مقاومت شدید به انسولین در اواخر روز میشود. این نوسانات متابولیک، التهاب سیستمیک را در رگها ایجاد نموده و زمینه را برای سکتههای قلبی و مغزی، حتی در سنین جوانی فراهم میکند.
مغز انسان تنها 2 درصد از وزن بدن را تشکیل میدهد اما 20 درصد از انرژی گلوکز بدن را مصرف میکند. پس از یک خواب شبانه طولانی، ذخایر گلیکوژن کبد تقریبا خالی شده است. در صورتی که این سوخت جایگزین نشود، مغز وارد فاز بحرانی میشود.
در این شرایط، نورونها (سلولهای عصبی) نمیتوانند سیگنالها را با سرعت مناسب انتقال دهند. عوارض نخوردن صبحانه در این بخش شامل مه مغزی، ناتوانی در حل مسائل پیچیده و پرخاشگری بیدلیل است.
دانشآموزان یا کارمندانی که صبحانه نمیخورند، اغلب دچار خستگی ذهنی زودرس میشوند و راندمان کاریشان در ساعات 10 تا 12 صبح به شدت افت میکند.
در این بخش یک مقایسه بین دو وضعیت بدن را مشاهده میکنید:
| فاکتور فیزیولوژیک | وضعیت در صورت خوردن صبحانه کامل | وضعیت در صورت حذف صبحانه (ناشتایی طولانی) |
|---|---|---|
| سطح قند خون | پایدار و در محدوده نرمال | نوسانی (افت شدید و سپس جهش ناگهانی) |
| ترشح انسولین | متعادل و حساسیت بالا | افزایش مقاومت به انسولین (ریسک دیابت) |
| هورمون کورتیزول | کاهش یافته (آرامش نسبی) | بالا (حالت استرس و جنگ و گریز) |
| متابولیسم پایه (BMR) | فعال و چربیسوز | کند و ذخیرهکننده چربی |
| سلامت کیسه صفرا | تخلیه منظم صفرا | غلیظ شدن صفرا و تشکیل سنگ |
| سطح انرژی ذهنی | تمرکز بالا و خلق پایدار | خستگی، تحریکپذیری و عدم تمرکز |
حذف صبحانه نظم ترشح انسولین را مختل میکند و خطر ابتلا به دیابت نوع 2 را حتی در افراد لاغر به شدت بالا میبرد.
یکی از خطرناکترین عوارض نخوردن صبحانه، برهم خوردن تعادل گلوکز-انسولین است. تحقیقات گستردهای نشان دادهاند افرادی که به طور مرتب صبحانه را حذف میکنند، تا 20 درصد بیشتر در معرض خطر ابتلا به دیابت نوع 2 هستند. مکانیسم عمل به این صورت است:
زمانی که تا ظهر غذا نمیخورید، بدن دچار افت قند میشود. در وعده ناهار، شما احتمالا غذایی پرکالری میخورید که منجر به اسپایک (جهش) ناگهانی قند خون میشود.
این شوکهای وارد شده به لوزالمعده (پانکراس)، به مرور زمان سلولهای تولیدکننده انسولین را فرسوده میکند. بدن دیگر نمیتواند قند خون را به درستی مدیریت کند و شما وارد مرحله پیشدیابت و سپس دیابت کامل میشوید. این اتفاق ربطی به ژنتیک ندارد.
زیبایی شما هم در گرو وعده صبحانه است. صبحانه زمان طلایی برای دریافت پروتئین است که ساختار اصلی مو و کراتین را تشکیل میدهد. زمانی که بدن در حالت قحطی صبحگاهی قرار میگیرد، اولویت خونرسانی و تغذیه را از ارگانهای غیرحیاتی مثل پوست و مو برداشته و به سمت قلب و مغز میبرد.
در نهایت، فولیکولهای مو ضعیف شده و ریزش موی تلوژن افلوویوم (Telogen Effluvium) رخ میدهد. همچنین، استرس اکسیداتیو ناشی از نخوردن صبحانه منجر به تولید رادیکالهای آزاد میشود که دشمن شماره یک کلاژن پوست هستند و منجر به ایجاد چروکهای زودرس و کدر شدن رنگ چهره میشوند.
ناشتایی طولانی منجر به خشکی دهان و رشد باکتریهای بیهوازی میشود که بوی نامطبوعی تولید میکنند. شاید کمتر به این موضوع پرداخته شده باشد، اما بوی بد دهان یکی از عوارض اجتماعی نخوردن صبحانه است. بزاق دهان خاصیت پاککنندگی دارد.
جویدن در زمان صبحانه منجر به تحریک غدد بزاقی و شستشوی باکتریهای روی زبان میشود. هنگامی که تا ظهر چیزی نمیخورید، دهان خشک شده و باکتریهای مولد گوگرد تکثیر میشوند. هیچ مقدار مسواک زدن نمیتواند بوی ناشی از معده خالی و اسید معده را کاملا پوشش دهد.
این مقاله را از دست ندهید: استویا بهترین جایگزین برای شیرینکنندههای صنعتی
عدم تخلیه کیسه صفرا در صبح منجر به غلیظ شدن مایع صفرا و تشکیل سنگهای کلسترولی میشود. کیسه صفرا مایعی را ذخیره میکند که برای هضم چربیها ضروری است. این کیسه باید به طور منظم منقبض و تخلیه شود.
خوردن صبحانه به ویژه صبحانهای که حاوی مقداری چربی سالم باشد، سیگنال تخلیه را صادر میکند. در صورتی که ساعتها ناشتا بمانید، مایع صفرا راکد مانده، آب خود را از دست میدهد و کلسترول موجود در آن کریستالیزه میشود.
این کریستالها به مرور زمان به سنگهای صفراوی تبدیل میشوند که درمان آن اغلب جراحی و برداشتن کیسه صفرا است. این یکی از دردناکترین عوارض نخوردن صبحانه است که زنان را بیشتر از مردان تهدید میکند.
پس از بررسی عوارض، بیایید به نیمه پر لیوان بیندازیم. چرا افراد موفق دنیا هرگز صبحانه را حذف نمیکنند؟
قانون طلایی یک ساعت اول است؛ بهترین زمان برای شکستن ناشتایی حداکثر تا یک ساعت پس از بیدار شدن است؛ مثلا بین 7 تا 8 صبح. این کار موجب میشود ساعت بیولوژیک بدن تنظیم شده، قند خون تثبیت شود و موتور متابولیسم شما برای کالریسوزی در تمام طول روز روشن بماند. برای خرید ففول گاين کپسول 30 عددی کلیک کنید.
در نهایت، عوارض نخوردن صبحانه سلامت جسمانی و روحی شما را تحت تاثیر قرار میدهد. علم ثابت کرده است زمان غذا خوردن به اندازه چیزی که میخورید اهمیت دارد. با حذف این وعده، شما عملا بدن خود را وارد یک جنگ داخلی میکنید؛ جنگی بین هورمونها، مغز و سلولهایی که برای بقا فریاد میزنند.
همین فردا صبح، قبل از اینکه تلفن همراهتان را چک کنید، یک لیوان آب ولرم و یک صبحانه پروتئینی کوچک میل نمایید.
خیر، فستینگ یک برنامه کنترل شده با پنجره زمانی مشخص برای غذا خوردن بوده که بدن را هیدراته نگه میدارد و اصول خاصی دارد. اما نخوردن صبحانه به صورت بینظم و بدون برنامه، منجر به شوک متابولیک و استرس بدن میشود و با فستینگ علمی کاملا متفاوت است.
بیمیلی صبحگاهی اغلب ناشی از خوردن شام سنگین یا دیرهنگام است. نیازی نیست با یک وعده سنگین شروع کنید؛ یک تخممرغ آبپز یا چند دانه مغزیجات برای شکستن ناشتایی و فعالسازی متابولیسم کافی بوده تا بدنتان به ریتم طبیعی بازگردد.
قهوه به تنهایی صبحانه نیست. حتی مصرف قهوه با معده خالی اسید معده را افزایش داده و پوشش معده را تحریک میکند که منجر به گاستریت میشود. به علاوه، قهوه کورتیزول را بالا میبرد که اضطراب را تشدید میکند. قهوه باید کنار صبحانه میل شود، نه به جای آن.
بله، وقتی صبحانه نمیخورید، بدن برای حفظ بقا متابولیسم را کند کرده و وارد فاز ذخیره انرژی میشود؛ نتیجه این فرآیند، افزایش شدید میل به قند در وعدههای بعدی و تبدیل مستقیم کالریهای ناهار به بافت چربی، به ویژه در ناحیه شکم و پهلو است.
منبع: sciencedirect
ثبت دیدگاه